Enschede: een strategische hotspot
De keuze voor Enschede als testlocatie is geen toeval: volgens een langdurig monitoringsprogramma van STOWA is de stad een duidelijke hotspot voor medicijnresten.
“In de hotspot-analyse kleurt Enschede rood vanwege de hoge concentraties medicijnresten in het afvalwater, veroorzaakt door een grote stedelijke aanvoer met talrijke zorginstellingen en een academisch ziekenhuis.”
Technische oplossing
Vanaf mei 2026 wordt een demo-installatie van 50 m³/uur in bedrijf genomen voor een periode van 18 maanden. De toegepaste technologie voor de verwijdering van organische micropolluenten is geavanceerde oxidatie. Ter verbetering van dit oxidatieproces worden twee verschillende membraantechnologieën vergeleken: holle vezel nanofiltratie (HFNF) en ultrafiltratie (UF). Het effluent van de RWZI kan niet direct op de membranen worden aangesloten; daarom worden twee verschillende typen voorbehandeling gedemonstreerd: zandfiltratie en een biologisch zuurstof-gedoseerd actief koolfilter (BODAC).


Het werken op demonstratieschaal is noodzakelijk om als referentie te dienen voor (inter)nationale toepassing van het concept. Daarnaast is de schaal van het DEMO-project belangrijk om het effect en de behandelbaarheid van geconcentreerde stromen in de gehele RWZI echt te beoordelen, met name:
-
Het effect van terugvoer naar de biologische zuivering (opbouw van verontreinigingen).
-
Gerichte behandeling van problematische stoffen in het concentraat, zoals toepassing van BODAC of meerdere membraanfasen.
-
Minimaliseren van het concentraat door optimale membraankeuze.
Meer dan alleen technologie
De klant wil ook inzicht krijgen in kostenontwikkeling, beheer, maatschappelijke acceptatie en de kosten van opschaling. Onze unieke procesaanpak richt zich op efficiënte productontwikkeling, waarbij het demo-ontwerp continu wordt getoetst aan de gevolgen op volledige schaal.
De in de demo geteste technologieën moeten een minimale zuiveringsgraad van 80% behalen, de benchmark die wordt gesteld door de toekomstige Europese Richtlijn stedelijk afvalwater. Sommige technologieën halen al tot 95%, maar het is nodig te beoordelen of dit echt noodzakelijk is.
Potentieel voor upcycling naar zoet water
Een ander groot maatschappelijk waterprobleem is het tekort aan schoon zoet water. In Twente is het leveren van voldoende drinkwater al een grote uitdaging. De bestaande bronnen en infrastructuur zijn onvoldoende om de groeiende vraag bij te houden.
Tijdens droge perioden leidt dit al tot problemen om huishoudens van water te voorzien en legt het druk op nieuwe woningbouwprojecten in een tijd van woningtekort. Voorbeelden van bedrijven die geen drinkwateraansluiting kunnen garanderen, zijn talrijk. Vooral tijdens droge periodes, wanneer de druk op grondwaterreserves toeneemt, kan hergebruik van gezuiverd afvalwater een belangrijke rol spelen.
Om RWZI-effluent te kunnen hergebruiken, moet de zuiveringstechnologie voldoen aan de hoogste normen op het gebied van efficiëntie en veiligheid. Daarom besteedt de demo veel aandacht aan de kwaliteit van het geproduceerde water. Het kunnen behandelen van meer dan de regelgeving vereist, betekent dat dit technologische concept waterkwaliteit kan leveren die geschikt is voor hergebruik als bron van zoet water of als halfproduct dat economisch kan worden verwerkt tot hoogwaardig proceswater.
Vitens, het Nederlandse drinkwaterbedrijf, heeft interesse getoond in de ontwikkelingen in Enschede, omdat zij het gebruik van gezuiverd afvalwater als bron voor drinkwaterproductie onderzoeken. Dit idee sluit aan bij bredere nationale ambities om watercycli te sluiten en beschikbare bronnen efficiënter te gebruiken.
Innovatief samenwerkingsmodel
Een uniek aspect van het project is de samenwerking met Nijhuis Saur Industries, tot stand gekomen via een Europese aanbesteding met een “competitive dialogue”-benadering. Dit stelde marktpartijen in staat ideeën in te brengen voordat de definitieve aanvraag werd opgesteld, zodat samen het meest geschikte concept kon worden ontwikkeld.
Na de demofase is een full-scale installatie (fase 2) gepland tegen eind 2028, met een capaciteit van 500 m³/uur. Deze stap is cruciaal voor het realiseren van Vechtstromen’s strategische doelstellingen op het gebied van waterkwaliteit, innovatie en duurzaamheid. Een derde fase is ook mogelijk binnen het contract, om de installatie in Enschede of op een andere locatie uit te breiden. Deze langdurige samenwerking stimuleert de betrokkenheid van alle partijen om van dit meerfasenproject een succes te maken.
UPPWATER: versnellen door ketensamenwerking
UPPWATER stimuleert de economische groei van de Nederlandse watertechnologiesector. Het is een tienjarig programma (tot 2032) dat diepere samenwerking binnen de innovatieve watertechnologieketen bevordert, pilot- en full-scale demonstraties mogelijk maakt en barrières wegneemt om de wereldwijde markt sneller te bereiken.
Het programma heeft een budget van meer dan €340 miljoen, waarvan €135 miljoen wordt gefinancierd door het Nationaal Groeifonds.
“De overheid speelt een cruciale rol door programma’s zoals UPPWATER te ondersteunen,” zegt Ronald Wielinga, COO van Water Alliance, een van de partners van het programma.
“Door projecten zoals UPPWATER vergaren we niet alleen meer kennis, maar kunnen we die Nederlandse expertise ook beter inzetten om water- en milieuproblemen in ons eigen land op te lossen. En we verbinden deze oplossingen met andere spelers, zowel nationaal als internationaal.”
Nijhuis Saur Industries bevindt zich in een unieke positie om het concept verder te ontwikkelen met Vechtstromen, zowel nationaal als internationaal, en is vastbesloten het project tot een succes te maken.